BAKU — Pelaksanaan peraturan pakaian seragam sekolah yang mengehadkan pemakaian hijab di Azerbaijan mencetuskan bantahan pelajar, ibu bapa dan aktivis.
Beberapa pelajar perempuan bertudung dilaporkan dihalang memasuki kelas, manakala guru wanita menerima arahan supaya menanggalkan tudung atau berdepan risiko kehilangan pekerjaan.
Kontroversi itu memuncak selepas Kabinet Menteri Azerbaijan meluluskan pindaan peraturan pakaian seragam pada 21 September lalu, yang melarang pemakaian pakaian tambahan yang melanggar keseragaman seragam atau bercanggah dengan prinsip sekular pendidikan.
Walaupun pindaan berkenaan tidak menyebut hijab secara khusus, pelaksanaannya di beberapa sekolah dilaporkan menyebabkan pelajar bertudung tidak dibenarkan mengikuti pembelajaran seperti biasa.
Agensi berita JAMnews dan Al Jazeera pada 12 Oktober melaporkan bahawa bantahan berlaku di beberapa lokasi, termasuk Baku dan daerah Masalli, dengan pelajar menunjukkan solidariti terhadap rakan mereka yang memakai hijab.
Pada hari sama, Kementerian Dalam Negeri Azerbaijan mengumumkan penahanan 37 individu berhubung insiden berkaitan pelaksanaan peraturan pakaian sekolah.
Pihak berkuasa mendakwa sebahagian individu terbabit mencetuskan pertelingkahan dengan kakitangan pendidikan, merosakkan kemudahan institusi dan cuba mengganggu operasi sekolah serta lalu lintas.
Satu kes jenayah dilaporkan dibuka berhubung dakwaan mengatur atau mengambil bahagian secara aktif dalam tindakan yang mengganggu ketenteraman awam.
Bagaimanapun, butiran lengkap mengenai identiti semua individu yang ditahan dan penglibatan masing-masing belum didedahkan secara menyeluruh dalam laporan yang dirujuk.
Seorang guru, Zahra Hasanova, memberitahu Al Jazeera bahawa beliau dimaklumkan tidak lagi boleh memakai hijab ketika bertugas di sekolah.
“Sejujurnya, saya agak beremosi. Saya berasa terluka,” katanya.
Beliau turut menegaskan bahawa pemakaian hijab merupakan pilihan peribadi.
“Hijab ialah pilihan peribadi, dan jika suatu hari nanti saya mahu menanggalkannya, itu juga sepatutnya menjadi pilihan saya,” katanya.
Laporan media turut menyebut dakwaan guru di beberapa sekolah di Sumgayit dan Baku diminta menanggalkan tudung atau menyerahkan surat peletakan jawatan selepas peraturan pakaian pendidik diperkenalkan pada 6 Oktober.
Bagaimanapun, dakwaan mengenai arahan terhadap guru berkenaan perlu dibezakan daripada teks rasmi peraturan, yang menetapkan pakaian pendidik mesti mematuhi prinsip sekular pendidikan. Kementerian berkaitan belum memberikan penjelasan menyeluruh yang menjawab semua laporan tersebut ketika laporan media berkenaan diterbitkan.
Pelajar boikot kelas, tuntut hak pendidikan
Di beberapa sekolah, pelajar dilaporkan enggan menghadiri kelas sebagai tanda solidariti dengan rakan perempuan yang memakai hijab.
Antara lokasi yang mendapat perhatian ialah Sekolah No. 69 di penempatan Balakhani, Baku, apabila pelajar berhimpun bagi membantah sekatan tersebut. Mereka membawa sepanduk dengan mesej:
“Hijab bukan penghalang kepada pendidikan.”
Laporan JAMnews turut menyebut tindakan solidariti di Sekolah No. 322 di Baku dan beberapa sekolah lain, termasuk di daerah Masalli.
Rakaman yang tersebar di media sosial menunjukkan pelajar berhimpun di pintu masuk sekolah, sementara beberapa pelajar perempuan dilaporkan tidak dapat memasuki premis berkenaan kerana memakai tudung.
Bantahan itu mencerminkan kebimbangan bahawa peraturan pakaian seragam boleh menjejaskan akses pendidikan sekiranya pelajar dilarang menghadiri kelas semata-mata kerana pakaian keagamaan mereka.
Ibu bapa yang mempertahankan hak anak-anak mereka pula berdepan dilema antara mematuhi arahan sekolah dengan mengekalkan amalan agama keluarga.
Kerajaan pertahankan prinsip sekular
Pihak berkuasa Azerbaijan mempertahankan peraturan berkenaan atas alasan mahu memastikan keseragaman pakaian, disiplin dan sifat sekular dalam sistem pendidikan awam.
Agensi Berita Azerbaijan (APA), ketika melaporkan keputusan Kabinet Menteri pada 21 September, menyatakan pindaan itu menetapkan larangan terhadap pakaian yang menjejaskan keseragaman seragam atau bercanggah dengan prinsip sekular pendidikan umum.
Peraturan tersebut turut memberikan peranan kepada majlis pedagogi sekolah untuk menangani persoalan pematuhan pakaian pelajar. Pakaian kebangsaan atau unsur pakaian tradisional pula boleh digunakan dalam acara tertentu berkaitan sejarah, budaya dan nilai kebangsaan, tertakluk kepada kelulusan pihak sekolah.
Ahli Parlimen Azerbaijan, Sevinj Fataliyeva, mempertahankan pendekatan tersebut dengan menegaskan bahawa peraturan seragam tidak sepatutnya dianggap sebagai tindakan memusuhi kepercayaan agama.
“Keperluan pakaian seragam sekolah tidak seharusnya dilihat sebagai perjuangan menentang kepercayaan agama sesiapa, tetapi sebagai perlindungan terhadap ruang pendidikan yang neutral,” katanya, menurut laporan Meduza yang memetik kenyataan beliau.
Beliau menjelaskan bahawa ruang pendidikan itu sepatutnya tidak membahagikan kanak-kanak berdasarkan identiti agama atau latar belakang ekonomi.
“Di hadapan guru ialah seorang pelajar,” katanya.
Kenyataan itu menggambarkan hujah pihak yang menyokong peraturan berkenaan, iaitu sekolah awam perlu menjadi ruang neutral yang memberikan layanan sama rata kepada semua pelajar.
