Sejak lebih dua dekad lalu, isu yang sering menjadi perdebatan antara Kerajaan Negeri Terengganu dan Kerajaan Persekutuan ialah berkaitan bayaran hasil petroleum (sering disebut sebagai royalti petroleum atau Dana Khas Kerajaan Persekutuan).
Kerajaan Negeri mendakwa masih terdapat bayaran yang belum disalurkan sepenuhnya, manakala Kerajaan Persekutuan pula menegaskan bahawa sebahagian dana telah dibelanjakan terus bagi projek dan komitmen di negeri itu.
Kronologi Ringkas
1974–1975 – Akta Kemajuan Petroleum 1974 diluluskan dan perjanjian antara Petronas dengan kerajaan negeri menetapkan bayaran tunai sebanyak 5% daripada nilai petroleum yang dikeluarkan.
2000–2018 – Berlaku beberapa pertikaian mengenai kaedah pembayaran, termasuk penggunaan istilah “wang ehsan” berbanding “royalti petroleum”.
2018–2022 – Bayaran dibuat melalui Wang Tunai Petroleum (WTP), dengan sebahagian dipotong bagi menyelesaikan hutang negeri kepada Kerajaan Persekutuan.
2023 – Menteri Besar Terengganu memaklumkan negeri sepatutnya menerima kira-kira RM1.524 bilion, tetapi hanya sekitar RM802 juta diterima secara langsung, menyebabkan negeri mendakwa terdapat tunggakan sekitar RM1 bilion.
2024 – Kerajaan Negeri mendakwa jumlah tunggakan royalti meningkat kepada kira-kira RM1.182 bilion selepas mengambil kira bayaran yang belum diterima bagi 2023 dan suku pertama 2024.
2025–2026 – Kerajaan Negeri terus menyatakan bahawa sebahagian besar hasil petroleum tidak dimasukkan terus ke akaun negeri. Menurut kenyataan Menteri Besar, jumlah yang tidak disalurkan secara langsung dianggarkan mencecah RM2.25 bilion secara kumulatif.
Mengapa Isu Ini Dipertikaikan?
Kerajaan Negeri Terengganu berpendapat:
Bayaran 5% hasil petroleum adalah hak negeri.
Dana tersebut sepatutnya dimasukkan terus ke akaun kerajaan negeri supaya negeri bebas menentukan keutamaan pembangunan.
Kerajaan Persekutuan pula menjelaskan:
Sebahagian dana digunakan terus untuk membayar emolumen, kontraktor dan projek pembangunan di Terengganu.
Oleh itu, kerajaan menganggap dana tersebut tetap memberi manfaat kepada rakyat walaupun tidak semuanya disalurkan ke akaun kerajaan negeri.
Justeru, Isu ini bukan sekadar persoalan “berapa jumlah hutang”, tetapi turut melibatkan:
tafsiran undang-undang mengenai hak bayaran petroleum;
mekanisme penyaluran dana;
dan hubungan kewangan antara Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan Negeri.
Selagi kedua-dua pihak berbeza pandangan mengenai kaedah pembayaran dan takrif hak tersebut, isu ini dijangka terus menjadi topik penting dalam hubungan Persekutuan–Negeri serta perbahasan politik di Terengganu.
Mesti Diselesaikan Secara Telus
Isu bayaran hasil petroleum yang didakwa masih belum disalurkan sepenuhnya kepada Kerajaan Negeri Terengganu tidak seharusnya terus berlarutan tanpa penyelesaian yang jelas.
Perbezaan pandangan antara Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri mengenai jumlah, kaedah penyaluran serta status dana tersebut memerlukan penjelasan yang telus dan berasaskan fakta.
Ketelusan amat penting bagi memastikan rakyat mendapat gambaran sebenar mengenai kedudukan kewangan antara kedua-dua pihak.
Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri wajar mendedahkan angka rasmi, kaedah pengiraan, jumlah yang telah dibayar, jumlah yang masih dipertikaikan, serta projek-projek yang dibiayai menggunakan dana tersebut.
Sekiranya terdapat perbezaan tafsiran terhadap perjanjian atau undang-undang berkaitan bayaran petroleum, ia sewajarnya diselesaikan melalui rundingan yang berlandaskan Perlembagaan, peruntukan undang-undang dan prinsip federalisme.
Jika perlu, mekanisme penyelesaian melalui proses kehakiman atau timbang tara juga boleh dipertimbangkan bagi mendapatkan kepastian undang-undang.
Apa yang paling penting ialah kepentingan rakyat Terengganu tidak boleh diketepikan. Dana yang berkaitan dengan hasil petroleum memberi kesan kepada pembangunan negeri, penyediaan kemudahan awam, pendidikan, kesihatan, infrastruktur dan kebajikan rakyat.
Penyelesaian yang telus, adil dan dipersetujui bersama bukan sahaja dapat mengukuhkan hubungan antara Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri, malah meningkatkan keyakinan rakyat terhadap sistem pentadbiran negara.
Dalam sebuah negara yang mengamalkan prinsip tadbir urus yang baik, setiap pertikaian melibatkan wang awam wajar diselesaikan secara terbuka, profesional dan berasaskan fakta, bukannya dibiarkan berpanjangan sehingga menimbulkan pelbagai persepsi dalam kalangan masyarakat.
