Enam bulan selepas perang Iran-Amerika Syarikat (AS) tercetus, konflik yang pada awalnya dijangka berlangsung singkat kini berubah menjadi kebuntuan strategik yang semakin mahal kepada kedua-dua pihak.
Analisis Reuters menyifatkan perang itu sebagai “kebuntuan yang mahal”, manakala laporan Associated Press (AP) mendapati hasil konflik semakin menyimpang daripada matlamat asal AS dan Israel.
Persoalan utama kini iala adakah Amerika Syarikat benar-benar menang?
Jawapannya bergantung kepada bagaimana kemenangan ditakrifkan.
Dari sudut keupayaan ketenteraan, AS dan Israel jelas berjaya memberikan kerosakan besar kepada Iran. Namun dari sudut objektif politik dan strategik, Iran masih mempunyai kerajaan, institusi negara dan keupayaan untuk meneruskan penentangan.
Inilah sebab mengapa perang tersebut lebih tepat dilihat sebagai kemenangan taktikal tanpa kemenangan strategik yang muktamad bagi Washington.
Matlamat besar belum tercapai
Apabila perang bermula, Washington dan Tel Aviv membawa beberapa matlamat besar, termasuk melemahkan keupayaan ketenteraan Iran, mengekang program nuklear dan mengubah keseimbangan kuasa di Asia Barat.
Namun enam bulan kemudian, kepimpinan Iran masih bertahan.
AP melaporkan bahawa serangan tersebut tidak menghasilkan perubahan serantau seperti yang diharapkan. Sebaliknya, Iran berjaya bertahan dan kedudukannya berkaitan Selat Hormuz menjadi semakin penting dalam percaturan strategik rantau itu.
Ini merupakan masalah utama kepada Washington.
Sebuah kuasa besar boleh memusnahkan sasaran ketenteraan lawan, tetapi itu belum semestinya bermakna ia memenangi perang.
Iran cedera, tetapi tidak menyerah
Tidak wajar juga menggambarkan Iran sebagai pihak yang menang sepenuhnya.
Iran berdepan kerosakan besar, tekanan ekonomi, sekatan kewangan dan gangguan terhadap eksport minyak. AS pula terus meningkatkan tekanan ekonomi terhadap Tehran.
Pada 28 Ogos, Washington mengenakan sekatan baharu berkaitan Iran terhadap cawangan UAE sebuah bank Mesir, menunjukkan bahawa strategi AS kini semakin bergantung kepada tekanan ekonomi dan kewangan, selain kekuatan ketenteraan.
Namun tekanan ekonomi belum berjaya menghasilkan penyerahan politik Tehran.
Sebaliknya, Reuters melaporkan Iran masih bergantung kepada rangkaian perdagangan yang mampu mengelakkan sebahagian tekanan sekatan, sementara konflik semakin memasuki fasa kebuntuan.
Selat Hormuz: Kad strategik Tehran
Antara perkembangan paling penting sepanjang konflik ialah perebutan pengaruh terhadap Selat Hormuz.
Laluan tersebut amat penting kepada perdagangan tenaga dunia. Sebarang gangguan terhadapnya boleh memberi kesan kepada harga minyak, kos pengangkutan dan ekonomi negara-negara pengimport tenaga.
Iran menggunakan isu pembukaan Selat Hormuz sebagai salah satu instrumen tekanan dalam rundingan.
Pada masa sama, laporan terkini menunjukkan AS telah meningkatkan kawalan terhadap laluan tersebut dan trafik komersial mula pulih, walaupun belum kembali sepenuhnya kepada tahap sebelum perang.
Ini menunjukkan bahawa perang belum menghasilkan kemenangan bersih untuk mana-mana pihak.
Washington membayar harga yang semakin tinggi
Konflik yang berlarutan juga menimbulkan persoalan mengenai kos kepada Amerika.
AP melaporkan kos perang kepada AS telah mencecah lebih AS$37.5 bilion, selain tekanan terhadap stok peluru berpandu dan keupayaan ketenteraan Pentagon.
Reuters pula memberi amaran bahawa konflik tersebut berpotensi menjadi kebuntuan berpanjangan sehingga 2027, dengan pasaran tenaga dunia terus terdedah kepada ketidakstabilan.
Ini bertentangan dengan gambaran bahawa perang akan berakhir dengan cepat.
Semakin lama konflik berlanjutan, semakin besar persoalan mengenai kos berbanding hasil.
Iran mungkin kehilangan banyak, tetapi AS gagal mendapatkan segala-galanya
Di sinilah perbezaan antara kejayaan ketenteraan dan kemenangan perang menjadi penting.
AS mempunyai kelebihan teknologi, kuasa udara, tentera laut dan kemampuan logistik yang jauh mengatasi Iran.
Tetapi Iran mempunyai kelebihan lain: kemampuan bertahan, kedalaman geografi, pengalaman menghadapi sekatan serta keupayaan menjadikan konflik sebagai perang jangka panjang yang meningkatkan kos kepada pihak lawan.
Oleh itu, Iran tidak perlu mengalahkan Amerika dalam pertempuran konvensional untuk mengelakkan kekalahan strategik.
Cukup bagi Tehran untuk bertahan sehingga Washington gagal mencapai objektif asalnya.
Perang yang mengubah Timur Tengah
Kesan perang juga melampaui Iran dan Amerika.
AP melaporkan bahawa konflik tersebut telah menggoncang keyakinan negara-negara Teluk terhadap jaminan keselamatan AS dan mendorong beberapa negara rantau berusaha mencari pilihan keselamatan alternatif.
Ini merupakan paradoks besar.
AS memasuki perang dengan kekuatan ketenteraan yang luar biasa, tetapi perang yang berpanjangan berpotensi mengurangkan pengaruh politiknya jika sekutu mula mempersoalkan kemampuan Washington untuk memberikan kestabilan jangka panjang.
Kesimpulan: Menang perang atau sekadar menang pertempuran?
Selepas enam bulan, kesimpulan paling munasabah bukanlah “Iran menang” atau “Amerika kalah”.
Justeru, Amerika Syarikat belum mencapai kemenangan strategik yang menentukan, manakala Iran belum berjaya mengatasi kerosakan besar yang ditanggungnya.
AS berjaya menunjukkan keunggulan ketenteraan, tetapi belum berjaya memaksa Iran tunduk.
Iran pula mengalami kerosakan besar, tetapi berjaya mengekalkan negara dan pemerintahannya serta terus mempunyai ruang untuk melakukan tawar-menawar.
Maka perang ini semakin menyerupai perang ketahanan, bukan perang yang boleh ditamatkan hanya dengan menentukan siapa mempunyai lebih banyak senjata.
Enam bulan selepas bermulanya konflik, persoalan sebenar bukan lagi siapa yang mempunyai tentera paling kuat.
Persoalannya ialah siapa yang mampu bertahan lebih lama sehingga pihak lawan terpaksa berkompromi?
Dan buat masa ini, berdasarkan perkembangan terkini, Amerika Syarikat masih belum boleh mendakwa bahawa ia telah memenangi perang tersebut.
