Presiden AS Donald Trump mungkin telah memenangi hampir setiap pertempuran menentang Iran, tetapi tiga bulan selepas menyerang Republik Islam, beliau kini menghadapi persoalan yang lebih besar: Adakah beliau kalah dalam perang?
Dengan cengkaman Iran di Selat Hormuz, penentangannya terhadap konsesi nuklear dan kerajaan teokratiknya sebahagian besarnya utuh, keraguan semakin meningkat bahawa Trump boleh menterjemahkan kejayaan taktikal tentera AS kepada hasil yang boleh dibayangkannya secara meyakinkan sebagai kemenangan geopolitik.
Dakwaan berulangnya tentang kemenangan sepenuhnya itu kedengaran kosong, kata beberapa penganalisis, ketika kedua-dua pihak terhuyung-hayang antara diplomasi yang tidak menentu dan ancamannya yang berulang-ulang untuk menyambung semula serangan, yang pasti akan menarik pembalasan Iran di seluruh rantau ini.
Trump kini berisiko melihat AS dan sekutu Teluk Arabnya muncul daripada konflik yang lebih teruk manakala Iran, walaupun terjejas dari segi ketenteraan dan ekonomi, boleh berakhir dengan pengaruh yang lebih besar, setelah menunjukkan ia boleh menyekat satu perlima daripada bekalan minyak dan gas dunia.
Krisis ini belum berakhir, dan beberapa pakar membuka kemungkinan Trump mungkin masih menemui jalan keluar yang menyelamatkan muka jika rundingan gagal memihak kepadanya.
Tetapi yang lain meramalkan prospek pasca perang yang suram untuk Trump.
“Kita sudah tiga bulan berlalu, dan ia kelihatan seperti perang yang direka untuk menjadi pertempuran jangka pendek untuk Trump bertukar menjadi kegagalan strategik jangka panjang,” kata Aaron David Miller, bekas perunding Timur Tengah untuk pentadbiran Republikan dan Demokrat.
Bagi Trump, itu penting, terutamanya memandangkan kepekaannya yang terkenal terhadap dianggap sebagai orang yang kalah, satu penghinaan yang sering dilontarkannya kepada pihak lawan. Dalam krisis Iran, beliau mendapati dirinya sebagai panglima tentera terkuat di dunia yang berhadapan dengan kuasa peringkat kedua yang nampaknya yakin ia mempunyai kelebihan.
Dan keadaan ini boleh menjadikan Trump, yang masih belum menentukan matlamat akhir yang jelas, lebih cenderung untuk menentang sebarang kompromi yang kelihatan seperti pengunduran daripada kedudukan maksimalisnya atau pengulangan perjanjian nuklear era Obama 2015 dengan Iran yang dibatalkannya dalam penggal pertamanya, kata penganalisis.
Jurucakap Rumah Putih, Olivia Wales berkata AS telah “mencapai atau mengatasi semua objektif ketenteraan kami dalam “Operasi Epic Fury”.”
“Presiden Trump memegang semua kad dan dengan bijak menyimpan semua pilihan di atas meja,” tambahnya.
Tekanan dan kekecewaan
Trump berkempen untuk penggal kedua dengan menjanjikan tiada campur tangan ketenteraan yang tidak perlu tetapi telah membawa AS ke dalam kekusutan yang boleh menyebabkan kerosakan berpanjangan kepada rekod dasar luarnya dan kredibiliti di luar negara.
Kebuntuan berterusan itu berlaku ketika beliau menghadapi tekanan domestik mengenai harga petrol AS yang tinggi dan penarafan kelulusan yang rendah selepas beliau memulakan perang tidak popular menjelang pilihan raya pertengahan penggal November. Parti Republikan yang dipimpinnya sedang bergelut untuk mengekalkan kawalan ke atas Kongres.
Akibatnya, setelah lebih enam minggu gencatan senjata, sesetengah penganalisis percaya Trump menghadapi pilihan yang sukar: menerima perjanjian yang berpotensi cacat sebagai langkah permulaan atau meningkatkan tahap ketenteraan dan berisiko menghadapi krisis yang lebih lama. Antara pilihannya jika diplomasi gagal, kata mereka, adalah melancarkan pusingan serangan tajam tetapi terhad, membingkaikannya sebagai kemenangan terakhir dan teruskan.
Satu lagi kemungkinan, kata penganalisis, ialah Trump boleh cuba mengalihkan tumpuan kepada Cuba, seperti yang dicadangkannya, dengan harapan dapat mengubah topik dan cuba meraih kemenangan yang berpotensi lebih mudah.
Jika ya, dia mungkin akan salah menilai cabaran yang ditimbulkan oleh Havana, sama seperti sesetengah pembantu Trump secara peribadi mengakui bahawa dia tersilap menyangka operasi Iran akan menyerupai serbuan 3 Januari yang menangkap presiden Venezuela dan membawa kepada penggantinya.
Walaupun begitu, Trump tidak tanpa pembelanya.
Alexander Gray, bekas penasihat kanan dalam penggal pertama Trump dan kini ketua pegawai eksekutif firma perunding Strategi Global Amerika, menolak tanggapan bahawa kempen presiden ke Iran berada di ambang kehancuran.
Beliau berkata bahawa tamparan hebat terhadap keupayaan ketenteraan Iran itu sendiri merupakan “kejayaan strategik,” bahawa perang itu telah menarik negara-negara Teluk lebih dekat dengan AS dan menjauhi China, dan nasib program nuklear Iran masih belum ditentukan.
Walau bagaimanapun, terdapat tanda-tanda kekecewaan Trump dengan ketidakupayaannya untuk mengawal naratif tersebut. Dia telah menyindir pengkritiknya dan menuduh media berita melakukan “pengkhianatan.”
Konflik ini telah berlarutan dua kali ganda tempoh masa maksimum enam minggu yang ditetapkan oleh Trump ketika beliau menyertai Israel dalam memulakan perang pada 28 Februari. Sejak itu, walaupun pangkalan politik MAGA beliau menyokongnya dalam perang, terdapat retakan dalam sokongannya yang dahulunya hampir sebulat suara daripada penggubal undang-undang Republikan.
Pada mulanya, gelombang serangan udara dengan cepat merosakkan simpanan peluru berpandu balistik Iran, menenggelamkan sebahagian besar tentera lautnya dan membunuh ramai pemimpin tertinggi.
Tetapi Tehran bertindak balas dengan menyekat selat itu, yang menyebabkan harga tenaga melonjak, dan menyerang Israel dan jiran Teluk. Trump kemudian mengarahkan sekatan pelabuhan Iran tetapi itu juga gagal untuk membengkokkan Tehran mengikut kehendaknya.
Para pemimpin Iran telah memadankan dakwaan kemenangan Trump dengan propaganda mereka sendiri yang menggambarkan kempennya sebagai “kekalahan yang dahsyat,” walaupun jelas bahawa pegawai Iran telah melebih-lebihkan kehebatan ketenteraan mereka sendiri.
Matlamat yang berubah masih belum tercapai
Trump telah berkata objektifnya dalam berperang adalah untuk menutup laluan Iran ke arah senjata nuklear, menamatkan keupayaannya untuk mengancam rantau ini dan kepentingan AS dan memudahkan rakyat Iran menggulingkan pemerintah mereka.
Tiada tanda-tanda bahawa matlamatnya yang sering berubah-ubah telah tercapai, dan ramai penganalisis mengatakan bahawa ia tidak mungkin akan tercapai.
Jonathan Panikoff, bekas timbalan pegawai perisikan kebangsaan untuk Timur Tengah, berkata bahawa walaupun Iran telah menerima serangan yang dahsyat, pemerintahnya menganggapnya sebagai satu kejayaan hanya kerana terselamat daripada serangan AS dan mengetahui sejauh mana kawalan yang boleh mereka lakukan ke atas perkapalan Teluk.
“Apa yang mereka temui ialah mereka boleh menggunakan pengaruh itu dan dengan sedikit akibat untuk mereka,” kata Panikoff, kini di badan pemikir Majlis Atlantik, sambil menambah bahawa Iran kelihatan yakin ia boleh bertolak ansur dengan lebih banyak kesukaran ekonomi daripada Trump dan bertahan lebih lama daripadanya.
Matlamat perang utama Trump yang dinyatakan — denuklearisasi Iran — juga masih belum tercapai, dan Tehran menunjukkan sedikit kesediaan untuk mengawal programnya dengan ketara.
Stok simpanan uranium yang diperkaya tinggi dipercayai masih tertimbus berikutan serangan udara AS dan Israel Jun lalu dan boleh dipulihkan dan diproses selanjutnya untuk gred bom. Iran berkata ia mahu AS mengiktiraf haknya untuk memperkayakan uranium untuk apa yang dikatakannya sebagai tujuan keamanan.
Lebih merumitkan lagi keadaan, pemimpin tertinggi Iran telah mengeluarkan arahan bahawa uranium gred hampir senjata negara itu tidak boleh dihantar ke luar negara, dua pegawai kanan Iran memberitahu Reuters.
Sesetengah penganalisis mencadangkan bahawa perang itu boleh menjadikan Iran lebih, bukan kurang, berkemungkinan untuk meningkatkan usaha membangunkan senjata nuklear bagi melindungi dirinya seperti Korea Utara yang bersenjata nuklear.
Satu lagi matlamat yang diisytiharkan oleh Trump — memaksa Iran menghentikan sokongan untuk kumpulan proksi bersenjata — juga masih belum tercapai.
Selain cabaran Trump, beliau kini berhadapan dengan pemimpin baharu Iran yang dianggap lebih tegas berbanding pemimpin terdahulu mereka yang terbunuh. Pasca perang, mereka dijangka masih mempunyai peluru berpandu dan dron yang mencukupi untuk menimbulkan bahaya berterusan kepada jiran mereka.
Beliau juga menghadapi kesan buruk dengan hakisan hubungan selanjutnya dengan sekutu tradisional Eropah, yang kebanyakannya menolak seruan beliau untuk mendapatkan bantuan dalam perang yang tidak dirujuk kepada mereka.
Sementara itu, China dan Rusia telah mendapat pengajaran tentang kekurangan tentera AS terhadap taktik Iran yang tidak simetri dan bagaimana sebahagian daripada bekalan senjatanya telah berkurangan, kata penganalisis.
Robert Kagan, seorang felo kanan di badan pemikir Brookings Institution, berhujah bahawa hasilnya akan menjadi lebih banyak kemunduran yang menentukan kepada kedudukan AS berbanding pengunduran yang memalukan daripada konflik yang lebih lama dan lebih berdarah di Vietnam dan Afghanistan kerana negara-negara tersebut “jauh daripada medan utama persaingan global.”
“Tidak akan ada kembali kepada status quo ante, tiada kejayaan muktamad Amerika yang akan membatalkan atau mengatasi kemudaratan yang telah berlaku,” tulisnya dalam ulasan baru-baru ini bertajuk “Checkmate in Iran” di laman web majalah Atlantic. — Reuters
