Jerebu bukan sekadar menyebabkan pandangan menjadi kabur dan langit bertukar kelabu. Di sebalik udara yang kelihatan berkabus itu terdapat campuran bahan pencemar dan zarah halus yang boleh memberi kesan kepada kesihatan manusia, khususnya sistem pernafasan dan kardiovaskular.
Antara bahan pencemar yang paling diberi perhatian ketika episod jerebu ialah partikel halus PM2.5. Zarah ini sangat kecil sehingga mampu masuk jauh ke dalam paru-paru apabila seseorang bernafas.
Pendedahan kepada udara tercemar dalam tempoh tertentu boleh menyebabkan pelbagai gejala seperti mata berair dan pedih, hidung berair, sakit tekak, batuk, sakit kepala, keletihan serta kesukaran bernafas.
Bagi individu yang menghidap asma atau penyakit paru-paru kronik, keadaan jerebu boleh menjadi lebih membimbangkan kerana pencemaran udara berpotensi mencetuskan serangan atau memburukkan gejala sedia ada.
Bukan hanya masalah paru-paru
Ramai menganggap jerebu hanya memberi kesan kepada paru-paru. Hakikatnya, zarah halus seperti PM2.5 juga dikaitkan dengan kesan terhadap sistem kardiovaskular.
Apabila zarah pencemar memasuki sistem pernafasan, ia boleh mencetuskan tindak balas keradangan dalam tubuh. Pendedahan yang tinggi atau berpanjangan boleh meningkatkan risiko masalah kesihatan, khususnya dalam kalangan individu yang sudah mempunyai penyakit jantung atau faktor risiko kardiovaskular.
Atas sebab itu, golongan berisiko perlu mengambil langkah berjaga-jaga apabila bacaan pencemaran udara meningkat.
Kanak-kanak antara golongan yang perlu dilindungi
Kanak-kanak juga perlu diberi perhatian khusus ketika jerebu kerana sistem pernafasan mereka masih berkembang. Mereka juga cenderung melakukan aktiviti fizikal di luar dan bernafas lebih banyak ketika bermain atau bersukan.
Ibu bapa disarankan mengehadkan aktiviti luar anak-anak apabila kualiti udara berada pada tahap tidak sihat, terutama aktiviti yang menyebabkan pernafasan menjadi lebih laju.
Sekolah dan penganjur aktiviti sukan juga wajar mempertimbangkan keadaan kualiti udara sebelum menjalankan aktiviti luar.
Warga emas dan pesakit kronik perlu lebih berhati-hati
Warga emas serta mereka yang mempunyai penyakit seperti asma, penyakit paru-paru kronik dan penyakit jantung merupakan antara kumpulan yang lebih mudah terjejas oleh pencemaran udara.
Apabila keadaan jerebu bertambah buruk, mereka disarankan mengurangkan pendedahan kepada udara luar dan memastikan ubat-ubatan yang diperlukan sentiasa mencukupi.
Jika berlaku gejala luar biasa seperti sesak nafas yang semakin teruk, sakit dada, pening yang serius atau kesukaran bernafas, pemeriksaan perubatan perlu dilakukan dengan segera.
Bagaimana mengurangkan risiko?
Antara langkah mudah yang boleh diamalkan ialah mengurangkan aktiviti luar ketika kualiti udara buruk, khususnya aktiviti fizikal yang berat.
Pastikan pintu dan tingkap ditutup apabila keadaan udara di luar tidak baik. Jika mempunyai penghawa dingin atau penapis udara, penggunaannya boleh membantu meningkatkan kualiti udara dalam rumah.
Bagi mereka yang perlu keluar rumah ketika keadaan jerebu, penggunaan pelitup muka yang direka untuk menapis partikel halus, seperti respirator N95, boleh dipertimbangkan.
Namun, pelitup muka bukan alasan untuk berada di luar dalam tempoh yang lama ketika pencemaran udara berada pada tahap tinggi.
Jangan tunggu sehingga sakit
Perkara paling penting ialah jangan menunggu sehingga muncul gejala serius sebelum mengambil tindakan.
Kualiti udara boleh berubah dalam tempoh yang singkat bergantung kepada cuaca, arah angin, sumber pencemaran dan faktor persekitaran lain. Oleh itu, orang ramai perlu sentiasa mengikuti bacaan kualiti udara semasa dan mengambil langkah sewajarnya.
Jerebu mungkin kelihatan seperti masalah sementara, tetapi kesannya terhadap kesihatan tidak wajar dipandang ringan.
Udara yang kita hirup setiap hari menentukan kesihatan kita. Ketika jerebu melanda, melindungi paru-paru dan mengurangkan pendedahan kepada pencemaran adalah sebahagian daripada usaha menjaga kesihatan diri dan keluarga.
